Ayasofya’nın altında daha eski bir dönemin izleri var!

Ayasofya’nın altında daha eski bir dönemin izleri var!

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon çalışmalarının sürdüğü Ayasofya’nın tarihi yer altı tünellerine indi.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde devam eden kapsamlı restorasyon çalışmalarının yer altı ayağını yerinde inceledi. Ayasofya’nın tarihi tünellerine inen Bakan Ersoy, Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker’den yürütülen kazı, temizlik, belgeleme ve güçlendirme çalışmaları hakkında bilgi aldı.

İncelemelerinin ardından yer altında basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Ersoy, Ayasofya’nın tarihi su altyapısından yer altı mezar yapısına, tespit edilen yeni mekanlardan yüzlerce metre uzunluğundaki tünellere kadar çalışmaların ulaştığı son durumu paylaştı.

Ayasofya’da Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon sürecinin yürütüldüğünü belirten Bakan Ersoy, çalışmaların yalnızca yapının görünen bölümleriyle sınırlı olmadığını, yer altındaki tarihî mirasın da bilimsel yöntemlerle araştırıldığını vurguladı.

FARKLI DÖNEMLERE UZANAN YAPI KATMANLARINI GÜN YÜZÜNE ÇIKARIYORUZ

Bakan Ersoy’un açıklamalarında öne çıkan gelişmelerden biri de Vezir Bahçe bölgesindeki hipoje yapısında yürütülen çalışmalar oldu. Yer altı mezar yapısındaki kazıların tamamlandığını açıklayan Ersoy, yapının özelliklerine ilişkin şu bilgileri verdi:

“Vezir Bahçe bölgesindeki hipoje yapısına ait kazıları tamamlamış durumdayız. Birbirine bağlantılı mekanlardan oluşan yapının ana mekanı yaklaşık 8 metre uzunluğa ve yine 8 metre toplam genişliğe sahiptir. Yapıda batı ve doğu yönünde iki farklı kanal hattı bulunmaktadır. Doğu yönünde devam eden Kanal-1 yaklaşık 25 metre uzunluğundadır ve buranın temizliğini tamamladık. Batı yönünde devam eden Kanal-2 hattında ise çalışmalarımızı sürdürüyoruz.”

Hipojede yürütülen temizlik çalışmalarında çamurla kaplı tabanın daha da altına inildiğini açıklayan Bakan Ersoy, mevcut Ayasofya yapısından daha eski bir döneme ait olabileceği değerlendirilen katmanlara dikkat çekti. “Hipojede yürüttüğümüz temizlik çalışmalarında çamurla kaplı tabanın 1,5 metre daha altına indik. Bu bölümün mevcut Ayasofya yapısından daha eski bir döneme ait olduğunu değerlendiriyoruz. Böylece eserin yer altında, farklı dönemlere uzanan yapı katmanlarını da gün yüzüne çıkarıyoruz” dedi.

BATI BAHÇE’DE 6 MEKAN VE 9 TÜNEL TESPİT EDİLDİ

Ayasofya’nın Batı Bahçe bölümünde sürdürülen çalışmaların ayrıntılarını da paylaşan Bakan Ersoy, bu alanda altı ayrı mekân ve bunlarla bağlantılı dokuz tünel tespit edildiğini açıkladı. “Yer altı çalışmalarının sürdüğü diğer bölge olan Batı Bahçe’de ise Mekân-1’den başlayarak adlandırdığımız altı alan ve bu alanlarla ilişkili dokuz tünel tespit ettik.” ifadelerini kullandı.

Tespit edilen mekanların mimari özelliklerine ilişkin bilgi veren Bakan Ersoy, şöyle konuştu: “Söz konusu altı alandan Mekân-1, 2 ve 3’ün atrium, yani avlu yapısına ait bodrum katları olduğunu söyleyebiliyoruz. Mekan-3 aracılığıyla geçiş sağlanan Mekan-4 ise atriumun hemen güneyinde yer alan farklı bir yapı olarak karşımıza çıkıyor. Buranın batı yönünde devam ettiği, fakat bir ayırıcı duvar vasıtasıyla bölündüğü anlaşılıyor.”

DİĞER MEKANLARDA DA ARAŞTIRMALAR SÜRÜYOR

Diğer mekanlarda da araştırmaların sürdüğünü belirten Ersoy, “Mekan-2’nin kuzey yönündeki uzantısı durumunda olan Mekan-5’in şu ana kadar 4,5 metre uzunluğundaki kısmını ortaya çıkardık. Bu mekanın aynı doğrultuda devam ettiği anlaşılıyor” dedi.

Mekan-6’nın ise Mekan-1’in kuzeyinde ve yapıya bitişik konumda bulunduğunu aktaran Ersoy, bu bölümün Soğukçeşme Sokağı’na doğru uzandığını ve yaklaşık 4 metre uzunluğunda, 4 metre genişliğindeki kısmının tespit edildiğini bildirdi. Bakan Ersoy, genişlikleri 4 ila 4,8 metre arasında değişen koridor görünümlü mekânlardan 2, 3, 5 ve 6 numaralı alanlarda çalışmaların devam ettiğini söyledi.

180 METRELİK TÜNELDE ROMA CADDESİ BAĞLANTISI İHTİMALİ

Ayasofya’nın yer altındaki en uzun tünel hattının Roma Caddesi ile ilişkili olabileceğine yönelik değerlendirme, çalışmaların tarihî İstanbul’un altyapısının anlaşılması açısından taşıdığı önemi de ortaya koydu.

Bakan Ersoy, tünellerdeki yapısal hasarların giderilmesine yönelik çalışmalara ilişkin şu bilgileri paylaştı: “Tünel-4 ve Tünel-5’te, 10’ar metrelik hat boyunca tonozlardaki hasarları giderdik. Tünel-4’te ayrıca 50 metrelik hat boyunca paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirme çalışmalarını tamamladık. Tünel-5’te de aynı çalışmayı 90 metrelik hat boyunca sürdürüyoruz.”

Ersoy, mevcut tünel yapısının havalandırma ihtiyacını karşılamakta yetersiz kaldığını belirtti. “Bütün bu çalışmalar yapılırken yer altı yapılarının havalandırma bakımından kullanılabilirliğini de değerlendiriyoruz. Burada tarihî altyapının işlevi ile bugünkü yapının mekanik havalandırma ihtiyacını ayrı ayrı ele almak gerekiyor” dedi.

AYASOFYA’NIN YER ALTINDAKİ ZENGİNLİĞİNİ GÖRÜNÜR HALE GETİRECEĞİZ

Ersoy, açıklamasında Ayasofya’nın yer altı bölümlerinin geleceğine ilişkin önemli bir hedefi de kamuoyuyla paylaştı. Yürütülen çalışmaların yalnızca tarihi yapıların araştırılması ve korunmasını değil, uygun bölümlerin ziyaretçilerle buluşturulmasını da amaçladığını belirten Ersoy, bu doğrultuda bir teşhir projesi hazırlanmasının planlandığını duyurdu.

Bakan Ersoy, “Çalışmalarımızın bir diğer hedefi de uygun yer altı bölümlerini ziyaretçilerle buluşturmaktır. Bu doğrultuda bir teşhir projesi hazırlamayı planlıyoruz. Yapının korunmasını ve ziyaretçi güvenliğini esas alarak Ayasofya’nın yer altındaki tarihî zenginliğini de görünür hale getireceğiz” ifadelerini kullandı.

Ayasofya’nın tarihi mirasının bütün katmanlarıyla korunmasının öncelikleri olduğunu vurgulayan Ersoy, açıklamasını şu sözlerle tamamladı: “Ayasofya’yı bütün katmanlarıyla korumak, bilimsel yöntemlerle belgelemek ve gelecek nesillere aktarmak için çalışmalarımızı aynı hassasiyetle sürdüreceğiz.”

Bu haber 21.11.2026 12:15 tarihinde eklendi.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir